Tasarımların dayandığı araştırma
Üç koldan literatür taraması yapıldı: harita ve uyarı arayüzleri (A), geri gelme ve abonelik (B), ilk izlenim, akılda kalma ve paylaşma (C). Her bulgunun altında radar35 için ne anlama geldiği yazıyor. Tasarım dosyalarındaki [A5] gibi işaretler bu maddelere gider.
Dürüstlük notu: ücretli duvar arkasındaki makalelerde yalnızca özet okunabildi. Doğrudan kanıtı bulunamayan üç çıkarım “çıkarım” diye işaretlendi.
Çıkış noktası: bugünkü radar35
| Gözlem | Sonuç |
|---|---|
| Ziyaretçilerin çoğu tek bir olayın bağlantısından geliyor | O olaya bakıp çıkıyor, geri gelmiyor |
| Açılış ekranı yüzü aşkın noktalı şehir haritası | “Benim mahallemde ne var” sorusunun cevabı ekranda yok |
| İlk ziyarette ekranın alt üçte biri yasal uyarı | Aranan bilgi değil, uyarı metni karşılıyor |
| Bildirim teklifi var ama neredeyse hiç kabul edilmiyor | Sorun teklifin varlığı değil, zamanı ve sözü |
A · Harita ve uyarı arayüzleri
- Telefonda varsayılan görünüm olarak liste haritayı yener.Harley 2014, Nielsen Norman Group, “Maps and Location Finders on Mobile Devices”.Tweetten gelen kişi şehir haritasına değil, o olayın kartına iner. Harita bir dokunuş uzakta.
- Kaydırılan sayfadaki harita kaydırmayı çalar; yakın iğnelere yanlış dokunulur.Aynı çalışma.Kart içindeki küçük harita sabit; dokununca tam ekran açılır.
- İnsanlar yakın aramaya kategoriden, uzak aramaya arama kutusundan başlıyor; haritadan değil.Meier, Heidmann ve Thom 2014, MobileHCI (n=20).“Mahalle ya da sokak ara” ve ilçe çipleri ana giriş; harita ikinci yol.
- Yeri metinle söylemek haritadan daha iyi anlaşılıyor.Sutton, Wood, Huntsman, Waugh ve Crouch 2023, Natural Hazards Review 24(4); Sutton ve Kuligowski 2019.Mahalle ve sokak adı her zaman yazıyla; iğneye güvenilmez.
- Tam bir uyarının beş parçası var: kaynak, tehlike, yer, zaman, ne yapmalı.Mileti ve Sorensen 1990 (ORNL-6609); Wood vd. 2018, Environment & Behavior.Her olay kartında beş sabit bölüm. Eksik parça insanı teyit aramaya iter.
- Parçaların sırası da kanıta dayanıyor: tehlike, yer, zaman, sonra öneri; kısaltma ve jargon yok.Sutton ve Kuligowski 2019, Natural Hazards Review 20(2).Başlık: “Su kesintisi — Bahçelievler, Karabağlar — bugün 10:22'ye kadar”.
- Uzun mesaj daha etkili değil.Carlson vd. 2024, Journal of Contingencies and Crisis Management (481 katılımcı).Cevabın tamamı ilk ekrana sığar.
- Uyarı bir zincirdir: dikkat, anlama, inanma, harekete geçme. Bir halka koparsa gerisi gelmez.Wogalter, C-HIP modeli; Conzola ve Wogalter 2001.Tweetten gelenin dikkati zaten bizde. Kaybettiğimiz yer anlama ve inanma: kaynak ve güncellik görsel şovdan önemli.
- Kırmızı güvenilir biçimde “en tehlikeli” okunuyor; turuncu ile sarı ayırt edilmiyor. Renk tek işaret olamaz.Smith-Jackson ve Wogalter 2000; WCAG 1.4.1.En çok üç kademe. Kırmızı yalnızca yangın, kaza, asayiş. Her renkle birlikte simge ve kelime.
- Sık ve ilgisiz uyarı duyarsızlaştırıyor, insanlar abonelikten çıkıyor.Sutton ve Wood 2025, JCCM, “Opting Out”.Planlı kesintiler görsel olarak sessiz; bildirimler mahalle ve tür bazında.
- Üst üste binen iğneleri kaydırarak ayırmak en kötü çözüm.Opach, Korycka-Skorupa vd. 2019, Cartography and GIS 46(4) (165 katılımcı).Haritada küçük olaylar küçük nokta, büyük olaylar simgeli rozet.
- İnsanların yarısı telefonu tek elle tutuyor; en isabetli dokunuş ekranın ortasında.Hoober 2013, UXmatters (1.333 gözlem).Ana içerik ortada, büyük hedefler, yalnızca sağ başparmağa göre tasarım yok.
- Alt sayfalar: Geri tuşu çalışmalı, görünür kapatma olmalı, üst üste binmemeli.Laubheimer 2023, Nielsen Norman Group; Material 3.Her olayın kendi adresi var; tarayıcının Geri tuşu kartı kapatır.
- Bir bakışta okunurluk ve bilgi kokusu.Matthews 2006; Pirolli ve Card 1999; Nielsen 2006.Durum satırı: “Sürüyor · bugün 17:00 bitmesi bekleniyor · 3 sa kaldı”.
- Kesinti haritaları üzerine hakemli kullanılabilirlik araştırması neredeyse yok.Yalnızca sektör verisi: J.D. Power 2025.Bitiş saati öne çıkar ve “bekleniyor” diye tahmin olduğu söylenir; planlı ile plansız ayrılır.
B · Geri gelme ve abonelik
- Alışkanlık, sabit bir bağlamda tekrar ister; ortanca 66 gün.Lally vd. 2010, European Journal of Social Psychology; Wood ve Neal 2007, Psychological Review.“Kesinti” tekrar eden bir ipucu değil. İpucu ya bildirim olur ya da sabah–akşam rutinine oturan bir ekran.
- Davranış için istek, kolaylık ve tetikleyici aynı anda gerekir.Fogg 2009, Persuasive '09.İstek yalnızca olay sırasında yüksek. Abonelik o an istenir, soğuk ziyarette değil.
- Kontrol etme alışkanlığı, ödülü çok hızlı gelen canlı içerik etrafında oluşur.Oulasvirta, Rattenbury, Ma ve Raita 2012, Personal and Ubiquitous Computing.Kayıtlı ilçe için dokunmadan okunan tek satır: “Bornova: şu an kesinti yok · yarın 09–13 planlı su kesintisi”.
- Sayfa açılır açılmaz sorulan izinlerin %99'u kabul edilmiyor; dokunuştan sonra sorulunca oran %24–56.Mozilla 2019 (1,45 milyar istek); web.dev Permission UX; Chrome 80 sessiz izin arayüzü.Tarayıcı izni yalnızca kullanıcının kendi dokunuşundan sonra. Bir kez “engelle” diyen kalıcı olarak kaybedilir.
- Somut faydayı söyleyen ön soru kabulü artırıyor.Tan vd. 2014, CHI (n=772); Nielsen Norman Group; web.dev.Olay kartında: “Su gelince haber ver — yalnızca bu olay için tek bildirim.”
- İlgili ve az bildirim aboneyi tutuyor; sık ve kişisiz bildirim sildiriyor.Sahami Shirazi vd. 2014, CHI; Pielot vd. 2014, MobileHCI; Wohllebe vd. 2021.Mahalle ve tür bazında abonelik, “ayda birkaç bildirim” sözü, her zaman “geldi” bildirimi.
- Ana ekrana ekleme teklifi, bir iş bittikten sonra ve kapatılabilir olmalı.web.dev, PWA yükleme desenleri (Kurtuldu ve McLachlan 2019).İkinci ziyarette ya da abonelikten sonra küçük bir öneri.
- Hava durumu, insanların her gün ihtiyaç duyduğu tek yerel konu.Pew 2019 ve 2024; Reuters Institute Digital News Report 2021.Sakin günlerde de işe yarayan şerit: hava ve hava kalitesi, nöbetçi eczane, yarınki planlı kesintiler. (Bunun geri gelmeyi artıracağı bir çıkarım.)
- Korkuya dayalı etkileşim ters tepiyor.Chordia vd. 2023, CHI (Citizen uygulaması).Varsayılan durum sakin bir “her şey normal”.
- Başlanmış iş tamamlanıyor; varsayılanlar seçimi belirliyor.Nunes ve Drèze 2006; Norton, Mochon ve Ariely 2012; Johnson ve Goldstein 2003.İlçe, gelinen bağlantıdan tahmin edilip hatırlanır. Sonraki ziyaret “benim ilçem” ile açılır. Hesap yok.
- Bir deneyim nasıl bittiyse öyle hatırlanıyor.Kahneman vd. 1993; Alaybek vd. 2022 (174 örneklemli meta-analiz).“Elektrik geldi” anı en iyi tasarlanmış an olmalı; kalıcı abonelik orada istenir. (Çıkarım.)
C · İlk izlenim, akılda kalma, güven ve paylaşma
- Beğeni yargısı yaklaşık 50 milisaniyede oluşuyor.Lindgaard vd. 2006, Behaviour & Information Technology.İlk ekran, veri gelmeden önce de tamamlanmış görünmeli; boş harita yok.
- Sade ve tanıdık düzen ilk izlenimi kazanıyor.Tuch vd. 2012, IJHCS; Reinecke vd. 2013, CHI.Farklılık tek bir imza öğede toplanır, alışılmadık bir yapıda değil.
- Güzel görünen arayüz daha kullanışlı algılanıyor.Kurosu ve Kashimura 1995; Tractinsky, Katz ve Ikar 2000.Görsel özen süs değil, güven aracı.
- Bir siteyi güvenilir bulmanın en sık söylenen nedeni tasarımı; kaynak ve güncellik görünür olmalı.Fogg vd. 2003 (2.684 yorum); Stanford Web Credibility Guidelines.Her kartta kaynak ve “12 dk önce”; altbilgide değil.
- Güncellik, kaynağa duyulan güveni artırıyor.Westerman, Spence ve Van Der Heide 2014, JCMC.“Son güncelleme” satırı.
- Benzerlerin arasında farklı olan ve resimli olan hatırlanıyor.von Restorff 1933 (Hunt 1995); Shepard 1967; Standing 1973; Borkin vd. 2013.Sessiz bir arayüz üstünde tek, resimli bir imza: körfez, radar halkası, “35”.
- İşe yarar bilgi paylaşılıyor; çevredeki tetikleyiciler konuşulmayı sürdürüyor.Berger ve Milkman 2012; Berger ve Schwartz 2011, Journal of Marketing Research.“Bornova'da su 17:00'ye kadar kesik” türü, iletilmeye hazır cümleler.
- Bağlantı paylaşımlarının yaklaşık %75'i tıklanmadan yapılıyor.Sundar vd. 2024, Nature Human Behaviour (35 milyon gönderi).Paylaşım metni ve kartı bilgiyi tek başına taşımalı.
- Haber kapalı mesajlaşma gruplarında paylaşılıyor; Türkiye'de internet kullanıcılarının yaklaşık %90'ı WhatsApp'ta.Kalogeropoulos 2021; Reuters Digital News Report 2023; DataReportal 2025.“WhatsApp'ta gönder” ana eylem, metni hazır.
- Açık zemin üstünde koyu yazı daha iyi okunuyor; hümanist yazı tipleri bir bakışta daha okunaklı.Piepenbrock vd. 2013; Dobres vd. 2016, Ergonomics; Budiu 2020.Varsayılan açık tema, koyu tema seçenek.
- İnsanların %39'u moralini bozduğu için haberden kaçınıyor.Reuters Digital News Report 2024; Weiser ve Brown 1996 (sakin teknoloji).Önce “normal” olan ve ne yapılacağı; alarm görünümü yok.
- Yere bağlılık, o yerle ilgili içeriği paylaşma isteğini artırıyor.Ek Styvén, Mariani ve Strandberg 2020, Journal of Advertising.Gerçek İzmir işaretleri: körfez silueti, ilçe adları, 35.
Bütün tasarımlarda ortak olanlar
Hangisi seçilirse seçilsin şunlar aynı: tweetten gelen kişi olay kartına iner (A1); kart beş bölümlüdür (A5, A6); ilçe sorulmadan tahmin edilir ve hatırlanır (B13); abonelik olay kartında, somut bir faydayla ve dokunuştan sonra istenir (B5, B7); WhatsApp ana paylaşım yoludur (C13); kırmızı yalnızca yangın, kaza ve asayiştedir (A9); sakin günlerde hava, eczane ve yarınki kesintiler vardır (B11); yasal uyarı içeriğin üstünü kapatmaz.